Czy nabywca firmy może domagać się wydania przez ZUS zaświadczenia o zaległościach składkowych zbywającego?

W sprawie, która stała się podstawą wydania uchwały przez Sąd Najwyższy spółka złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o wydanie zaświadczenia o stanie zaległości Tomasza B. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 306g ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. nr 8, poz. 60, ze zm.). Przepis ten reguluje kwestię wydawania zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych zbywającego przedsiębiorstwo lub jego zorganizowanej części na wniosek zbywającego lub też na wniosek nabywcy, za zgodą zbywającego.

Wniosek o wydanie zaświadczenia został wydany w związku z zamiarem nabycia przez spółkę od Tomasza B. nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem handlowym. Wniosek o wydanie zaświadczenia spółka złożyła za pisemną zgodą Tomasza B.

ZUS odmówił wydania zaświadczenia wskazując, że spółka nie może powoływać się na przepis art. 306g Ordynacji podatkowej jako na podstawę do domagania się wydania zaświadczenia. ZUS podkreślił, że zaświadczenie o stanie konta może być wydane tylko na wniosek płatnika składek, ponadto na podstawie innych przepisów, bo na podstawie art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych  (tekst jedn. z 2009 r. Dz.U. nr 205, poz. 1585, ze zm.).

Spółka złożyła odwołanie od decyzji ZUS do sądu okręgowego. Sąd ten uchylił decyzję ZUS i nakazał wydanie spornego zaświadczenia na podstawie art. 306g Ordynacji podatkowej. W ocenie sądu spółka ma rację domagając się omawianego zaświadczenia, ponieważ przepis art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsyła do odpowiedniego stosowania do należności z tytułu składek m.in. do art. 112 Ordynacji podatkowej. Na podstawie art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, chyba że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o tych zaległościach. W myśl § 6 art. 112 Ordynacji podatkowej, nabywca nie odpowiada za zaległości podatkowe, które nie zostały wykazane w zaświadczeniu, o którym mowa w art. 306g. Przepis ten ma na celu ochronę interesów nabywcy przedsiębiorstwa. Ochrona ta polega nie tylko na zapewnieniu nabywcy możliwości świadomego podjęcia decyzji, tj. z uwzględnieniem rozmiarów zaległości zbywającego, lecz również na tym, że nabywca nie będzie odpowiadał za zaległości zbywającego nie wykazane w zaświadczeniu.

W ocenie sądu okręgowego błędne jest stanowisko, zgodnie z którym art. 112 § 6 w związku z art. 306g Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do należności składkowych i że ustawodawca chciał wyłączyć odpowiedzialność nabywcy za składki na ubezpieczenia społeczne z art. 112 § 6, umożliwiającego ograniczenie odpowiedzialności.

ZUS złożył odwołanie od wyroku sądu okręgowego do sądu apelacyjnego. W odwołaniu ZUS podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Sąd apelacyjny rozpoznając omawianą sprawę powziął wątpliwość, czy przepisy Ordynacji podatkowej mają zastosowanie w sytuacji, gdy nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa żąda od ZUS wydania zaświadczenia o stanie zaległości z tytułu składek na koncie zbywającego - płatnika składek, mimo, że nabywca nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 50 ust. 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, którym ZUS udostępnia dane zgromadzona na koncie płatnika składek.